A A A
  • Herb Miasta Tychy
    Herb Miasta Tychy

Miasto Tychy

Miasto Tychy powstało jako niewielka osada rolnicza w pobliżu średniowiecznego szlaku handlowego łączącego Oświęcim z Mikołowem. Pierwsza wzmianka o Tychach pochodzi z 1467 r. została wymieniona w protokolarzu pszczyńskim. Zanotowano w nim po łacinie "in Tichi". Na dawnych pieczęciach Tychy znaczyły się herbem przedstawiającym róg myśliwski. Osada położona w samym środku Puszczy Pszczyńskiej, stanowiła dogodne miejsce do zarządzania lasami i organizowania polowań. Od 1548 r. Ziemią Pszczyńską władali potomkowie staro śląskiej szlachty - Promnicowie. Za rządów Stanisława Promnica (dworzanina Zygmunta Augusta) zapoczątkowany został rozwój gospodarczy Ziemi Pszczyńskiej. Od XVII wieku Tychy były jedną z najzamożniejszych wsi na terenie powiatu pszczyńskiego. Od 1629 roku funkcjonował tu browar książęcy, uprawiano chmiel i jęczmień w licznych stawach hodowano ryby, rozwijało się rzemiosło i przemysł (1640 r. - powstanie huty tzw. kuźni jaroszewickiej). We wzniesionym przez Promniców w połowie XVII wieku pałacu utworzono samodzielny urząd leśny, któremu podlegało 5 nadleśnictw i kilkadziesiąt leśniczówek. W 1870 roku została wybudowana pierwsza linia kolejowa łącząca Tychy z Katowicami i Szopienicami przez Murcki oraz z Dziedzicami. W 1887 roku powstała Fabryka Celulozy Sulfitowej, a następnie w 1898 roku został otwarty drugi tyski browar (Browar Obywatelski).W 1922 roku na mocy traktatu wersalskiego Ziemia Pszczyńska wróciła do Polski. Tychy zaczęły rozwijać się i nabierać cech osady miejskiej. W okresie międzywojennym liczba ludności Tychów wzrosła do 11 tysięcy. Gmina rozwijała swą infrastrukturę, powstał wówczas m.in. szpital (w latach 1928-30 gruntownie przebudowany), sierociniec, szkoły, poczta, liczne sklepy, gospody i restauracje oraz urządzenia sportowe z basenem i kręgielnią. Konsekwencją tego rozwoju było uzyskanie l stycznia 1934 r. praw gminy miejskiej. Działania wojenne w 1939 r. nie spowodowały zniszczeń na terenie Tychów, gdyż główne walki w tym regionie prowadzone były na odcinku Mikołów - Wyry. Włączenie Górnego Śląska do Rzeszy Niemieckiej doprowadziło do reorganizacji administracji. Tychy jako miasto włączone zostały do powiatu pszczyńskiego i w ramach Rejencji Katowickiej weszły w skład Prowincji Śląskiej, a po jej podziale w 1940 roku Prowincji Górnośląskiej. Tychy zostały wyzwolone 28 stycznia 1945 roku. Zacięte walki, które miały miejsce w nocy z 27 na 28 stycznia prowadzone były w bezpośrednim sąsiedztwie miasta oraz na jego obszarze. Na terenie miasta zostało zniszczonych 26 zabudowań oraz wieża wodociągowa. Działania Gminy i jej mieszkańców w latach 1945 - 1950 koncentrowały się głównie na usuwaniu skutków wojny oraz na odbudowie gospodarczej. Ziemia tyska była zawsze silnym ośrodkiem polskości, a ludność zamieszkała tutaj wielokrotnie manifestowała swój gorący patriotyzm i umiłowanie Macierzy, zdecydowanie przeciwstawiając się germańskiej przemocy poprzez m.in. kultywowanie polskich tradycji, aktywny udział w powstaniach śląskich oraz walce zbrojnej w okresie II wojny światowej. Przyjęta przez Prezydium Rządu w dniu 4 października 1950 roku uchwała w sprawie rozbudowy miasta Tychy, zainicjowała funkcjonalno - przestrzenny rozwój ówczesnego 13 - tysięcznego miasteczka do nowoczesnego organizmu miejskiego, jakim są Tychy obecnie. Pierwsze osiedle powstało według projektu Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego, a następne były dziełem Kazimierza Wejcherta i Hanny Adamczewskiej - Wejchert. Rozpoczęta w latach pięćdziesiątych rozbudowa, stanowiła realizację planu budowy zaplecza mieszkaniowego dla Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Tychy miały stać się pierwszym i największym miastem w systemie satelitów aglomeracji górnośląskiej, odciążając nasycony uciążliwym przemysłem GOP. W roku 1973 do Tychów zostały przyłączone Cielmice, Urbanowice, Jaroszowice i część Bierunia Starego. W następnych latach miasto zostało powiększone o pozostałą część Bierunia oraz Lędziny, Imielin, Chełm Śląski, Wyry i Gostyń. W 1977 roku dołączono Bojszowy, Jedlinę, Świerszczyniec, Międzyrzecze oraz część Kobióra a odjęto Imielin, Chełm Śląski i część Kopciowic. Powierzchnia Tychów wynosiła wtedy 271 km2. Następnie w 1991 r, powierzchnia ta została drastycznie zmniejszona do 82 km2. Miasto rozwijało się bardzo dynamicznie stając się miejscem lokalizacji szeregtt ważnych inwestycji również przemysłowych, dzięki czemu zostało czymś więcej niż bazą noclegową: zyskało status samodzielnego ośrodka miejskiego.
Od początku: Tychy 1629 - powstanie Browaru Książęcego Tychy 1640 - powstanie huty (tzw. kuźnia jaroszewicka) Tychy 1750 - powstanie Cegielni Książęcej Tychy 1870 - modernizacja Cegielni Książęcej (wprowadzenie napędu parowego) Tychy 1870 - wybudowanie pierwszej linii kolejowe łączącej Tychy z Katowicami i Szopienicami przez Murcki oraz z Dziedzicami Tychy 1883 - wybudowanie prywatnej książęcej bocznicy kolejowej łączącej browar ze stacją kolejową Tychy 1887 - powstanie Fabryki Celulozy Sulfitowej (Tychy - Czułów) Tychy 1894 - powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej Tychy 1898 - powstanie Browaru Obywatelskiego Tychy 1908 - doprowadzenie do miasta energii elektrycznej Tychy 1939 - powstanie spółki Książęce Browary S.A. Tychy 1953 - powstanie Przedsiębiorstwa Ciężkiego Sprzętu Budowlanego Budownictwa Węglowego Tychy 1957 - powstanie Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodniczego (pierwszy w Polsce zakład przemysłu chłodniczego) Tychy 1958 - powstanie Spółdzielni Pracy "Tyszanka" Tychy 1959 - powstanie Zajezdni autobusowej PKM TYCHY Tychy 1960 - powstanie Ciepłowni Tychy 1964 - powstanie Zakładu Elektroniki Górniczej Tychy 1966 - powstanie Przedsiębiorstwa Sprzętowo - Transportowego Budownictwa Elektrowni i Przemysłu "TRANSPRZET" Tychy 1968 - powstanie Kombinatu Ogrodniczego Tychy 1969 - powstanie Okręgowego Przedsiębiorstwa Przemysłu Zbożowo - Młynarskiego Tychy 1970 - powstanie Śląskich Zakładów Mechanizacji Budownictwa ZREMB Tychy 1970 - powstanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "SAD" Tychy 1971 - powstanie Zakładu Produkcji Elementów Budowlanych Tychy 1971 - powstanie Przedsiębiorstwa Dostaw Materiałów Odlewniczych Tychy 1971 - powstanie Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych Tychy 1972 - powstanie Spółdzielni Inwalidów "TERMOPLASTYKA" Tychy 1973 - powstanie Zakładu Wytwórczego Serów Topionych Tychy 1973 - powstanie Fabryki Samochodów Małolitrażowych Tychy 1991 - powstanie Spółki Browary Tyskie Górny Śląsk S.A Tychy 1992 - powstanie Spółki FIAT AUTO POLAND Tychy 1998 - otwarcie nowej rozlewni i Centrum Obsługi Klienta Browarów Tyskich Tychy 1998 - otwarcie drukarni AGORY wydawcy Gazety Wyborczej Tychy 1998 - powstanie fabryki ISUZU Tychy 1998 - likwidacja Browaru Obywatelskiego Tychy 1999 - Browary Tyskie z Browarami Lech tworzą Kompanię Piwowarską